VP Sara Duterte, hindi maaaring piliting aminin ang mga pag-aaring bank account — Senate impeachment court

Napagpasyahan nitong Martes ng Senate impeachment court na hindi maaaring pilitin si Vice President Sara Duterte na aminin na pagmamay-ari niya ang mga bank account na isinumite bilang ebidensya sa kanyang impeachment trial, dahil sa kanyang karapatang protektado laban sa self-incrimination o sapilitang pagbibigay ng testimonya laban sa sarili.

Inilabas ni Presiding Officer Francis “Chiz” Escudero ang desisyon kahit binawi na noong Lunes ng House prosecution panel ang una nitong kahilingan na ipasagot kay Duterte ang mga admission. Sa halip, hiniling ng prosecution sa defense na sumang-ayon sa mga stipulation tungkol sa pagiging tunay ng mga dokumento.

“Samakatuwid, ipinagpapasya ng impeachment court na hindi maaaring obligahin ang respondent na magsumite ng nakasulat na sagot sa request for admission (The impeachment court, therefore, rules that respondent cannot be required to serve a written response to the request for admission),” ayon kay Escudero.

Sa orihinal na kahilingan, may 104 item na may kaugnayan sa personal na impormasyon ni Duterte, mga dati niyang posisyon sa gobyerno, mga interes sa negosyo ng kanyang asawa, at iba't ibang financial records. Tumutol ang legal team ni Duterte sa paghahain ng kahilingan at hiniling na alisin ito sa rekord ng kaso. Gayunman, sinabi ni Escudero na bagama’t hindi kailangang sagutin ang request at walang ituturing na pag-amin kapag nanahimik ang respondent, mananatili pa rin ito sa rekord nang walang bigat bilang ebidensya o anumang mapanirang epekto laban sa kanya.

Nakasentro ang desisyon sa pagkakaiba ng mga patakaran sa civil procedure at ng mga pangunahing karapatang ginagarantiyahan ng Konstitusyon. Ayon sa korte, hindi maaaring manaig ang Rule 26 ng Rules of Civil Procedure, na nagpapahintulot sa mga partido na humingi ng admission tungkol sa mga katotohanan o dokumento, laban sa Section 17, Article III ng Konstitusyon, na nagsasaad na walang sinuman ang maaaring piliting maging testigo laban sa kanyang sarili.

Binigyang-diin ni Escudero na kapag inatasang magsumite ng sinumpaang sagot sa ilalim ng Rule 26, maaaring malagay ang respondent sa pananagutan para sa perjury o pagsisinungaling sa ilalim ng panunumpa, na aniya ay isang uri ng legal na pamimilit. Tinanggihan din niya ang argumento na hindi naaangkop ang naturang proteksiyon sa impeachment dahil hindi naman ito isang mahigpit na criminal trial.

“Bagama’t tinatanggap ng impeachment court ang hangarin ng prosecution na paliitin ang mga isyung pag-uusapan sa paglilitis... anumang hakbang upang mapabilis ang proseso ay dapat laging isantabi kapag nakasalalay dito ang proteksyon sa mahahalagang karapatan ng respondent sa ilalim ng Konstitusyon (While the impeachment court welcomes the prosecution’s desire to narrow the issues for trial... any such measure to expedite the proceedings must always yield to the protection of the substantial rights of the respondent under the Constitution),” sabi ni Escudero, kasabay ng pagbibigay-diin na hindi maaaring gamitin ang discovery procedures bilang kapalit ng sapat at wastong ebidensya.

“Hindi maaaring ipasa ng prosecution sa respondent ang kanilang burden of proof sa pamamagitan lamang ng madaling paraan na request for admission (The prosecution cannot shift its burden of proof to the respondent through the simple expedience of a request for admission),” dagdag pa niya.

Nagpapatuloy ang paglilitis sa ilalim ng ikalawang article of impeachment, na nakatuon sa mga alegasyon ng hindi maipaliwanag na yaman, hindi pag-divest sa mga interes sa negosyo, at kabiguang ganap na maihayag ang mga ari-arian at pananagutan sa Statement of Assets, Liabilities, and Net Worth (SALN) ni Duterte.