Pangulo, Bise Presidente, bawal magnegosyo, ayon sa Konstitusyon — Dating mahistrado

MAYNILA — Binigyang-diin ni dating Sandiganbayan Presiding Justice Amparo Cabotaje-Tang sa Senate impeachment court nitong Lunes, na alinsunod sa Konstitusyon, lubos na ipinagbabawal sa Pangulo at Bise Presidente ang pakikilahok sa anumang negosyo. Mataas kasi aniya ang panganib ng pang-aabuso rito, dahil sa lawak ng kanilang kapangyarihan.

Sa ika-24 na araw ng paglilitis sa impeachment case ni Vice President Sara Duterte, sinagot ni Cabotaje-Tang ang tanong ni Senator-Judge Panfilo Lacson kung bakit mas mahigpit ang pagbabawal na ito sa Pangulo at Bise Presidente kumpara sa mga gobernador, alkalde, senador, at miyembro ng Kamara.

“Dahil ang Pangulo at Bise Presidente ang dalawang pinakamataas na opisyal ng bansa, mas malaki ang posibilidad na maabuso ang kanilang katungkulan. Mas malawak ang kanilang kapangyarihan, ayon sa Korte Suprema. Kaya mas mahigpit ang mga pagbabawal na ipinapataw sa kanila (Given the fact that the President and Vice President are the two highest officials of the land... there is a greater possibility of abuse of their office. They have greater powers, as stated by the Supreme Court. That’s why the prohibitions are more stringent for them),” paliwanag ni Cabotaje-Tang.

Bagama’t kinikilala ni Cabotaje-Tang na ang iba pang mga lingkod-bayan ay saklaw ng Republic Act No. 6713 o ang Code of Conduct and Ethical Standards for Public Officials and Employees, ipinunto niya na “absolute” o ganap ang pagbabawal sa Pangulo, Bise Presidente, at kanilang mga asawa pagdating sa paglahok sa negosyo.

Sa ilalim ng Article VII, Section 13 ng Konstitusyon, ipinagbabawal sa Pangulo, Bise Presidente, mga miyembro ng Gabinete, at kanilang mga deputy o assistant ang mga sumusunod habang nasa kanilang termino: Direkta o hindi direktang pagsasagawa ng anumang ibang propesyon; paglahok sa anumang negosyo; at pagkakaroon ng pinansiyal na interes sa mga kontrata, prangkisa, o espesyal na pribilehiyong ipinagkakaloob ng pamahalaan. Saklaw din ng pagbabawal ang mga government-owned or controlled corporations at mga subsidiary nito.

Humingi naman ng paglilinaw si Senate Impeachment Court Presiding Officer Francis Escudero tungkol sa pagkakaiba ng mga pariralang “participate in any business” at “have an interest in any business” na nakasaad sa Konstitusyon.

“Ano ang ibig sabihin nito? Ibig bang sabihin ay hindi sila maaaring magmay-ari ng negosyo, o hindi sila maaaring lumahok sa negosyong pagmamay-ari nila—ibig sabihin, sila mismo ang aktuwal na nagpapatakbo nito? (What does that mean? Does it mean they can’t own a business, or that they can’t participate in a business they own—meaning, actively run it?),” sabi ni Escudero.

Ipinaliwanag ni Cabotaje-Tang na saklaw ng pagbabawal ang parehong direkta at hindi direktang paglahok sa negosyo.

“Maging ang pagmamay-ari ng korporasyon o paglahok bilang direktor o opisyal nito ay ipinagbabawal (Whether ownership in a corporation or participating as a director or officer... that is prohibited),” sabi ni Cabotaje-Tang.

Nang tanungin ni Escudero kung kinakailangang isuko ng isang nakaupong Pangulo o Bise Presidente ang pagmamay-ari ng anumang negosyo, kahit maliit na sari-sari store, nang maupo sa puwesto, kinumpirma ito ni Cabotaje-Tang.

“Opo, sir. Sa katunayan, sa ilalim ng batas, kinakailangang ilipat o isuko ang pagmamay-ari ng negosyo kaagad sa pag-upo sa puwesto, sa loob ng 30 araw (Yes, sir. In fact, under the law, there is a need to divest immediately upon assumption of office, within 30 days),” ani Cabotaje-Tang.