Dating Chief Justice Puno: Hindi awtomatikong 16 boto ang kailangan para mahatulan si Duterte

Iginiit ni retired Chief Justice Reynato Puno nitong Miyerkules na hindi dapat awtomatikong itakda sa 16 ang bilang ng mga boto na kailangan para mahatulan si Vice President Sara Duterte sa kanyang impeachment trial.

Ayon kay Puno, maaaring magbago ang two-thirds requirement na nakasaad sa Konstitusyon depende sa mga pangyayaring nakaaapekto sa pagiging miyembro ng Senado.

Inilahad ng dating punong mahistrado ang kanyang argumento sa harap ng Senado bilang impeachment court habang pinag-aaralan ng mga senator-judge kung dapat bang gamitin ang lahat ng 24 na senador bilang batayan sa pagtukoy ng two-thirds vote na kailangan para sa conviction.

Sinabi niya na sadyang ginamit ng Konstitusyon ang isang fraction o bahagi sa halip na magtakda ng tiyak na bilang ng mga boto.

“Kung ganito natin bibigyang-kahulugan ang Article 11, Section 3(6), magiging nakapirmi at hindi na mababago ang 16 na senador na kailangan para mahatulan. Ngunit kung iyon talaga ang layunin, dapat ay malinaw na sinabi na lamang sa Article 11, Section 3(6) na ang bilang ng boto para sa conviction ay 16, period (If we give this kind of reading to Article 11, Section 3(6), the threshold of 16 Senators to convict will be fixed and immutable. However, if that is the intent, Article 11, Section 3(6) should have simply stated that the number of votes to convict is 16, period),” sabi ni Puno.

“Sa halip, fraction ang ginamit sa probisyon. Nakasaad dito na two-thirds ng lahat ng miyembro ng Senado. Sa paggamit ng two-thirds, kailangang magbago ang bilang ng mga boto para sa conviction depende sa ilang salik (Instead, the language used a fraction. It says two-thirds of all members of the Senate. By using two-thirds, the number of votes to convict will have to move depending on certain factors),” dagdag niya.

Ayon kay Puno, dapat basahin ang naturang probisyon kasabay ng iba pang constitutional rules na namamahala sa Senado at sa kakayahan ng mga miyembro nito na gampanan ang kanilang mga opisyal na tungkulin.

Tinanggihan niya ang interpretasyong itinuturing ang impeachment provision bilang isang hiwalay na mathematical formula lamang. Aniya, maaaring hindi nito maisaalang-alang ang mga sitwasyong legal na pumipigil sa isang senador na gampanan ang kanyang tungkulin bilang miyembro ng Senado.

Kabilang sa mga sitwasyong binanggit ni Puno ang pagkamatay, pagbibitiw o pagpapatalsik sa isang senador. Binanggit din niya ang legal incapacity, kabilang ang preventive suspension, bilang mga salik na maaaring makaapekto sa bilang ng mga senador na dapat isama sa pagkukuwenta ng two-thirds requirement.

Sinabi niyang dapat suriin ng Senado kung legal pa ring may kakayahan ang isang senador na gampanan ang kanyang mga tungkulin bago tukuyin ang naaangkop na voting threshold.

“Functional ito dahil binibigyan nito ang mga senador ng flexibility na isaalang-alang ang mga pangyayaring legal na makapipigil sa isang senador na gampanan ang kanyang tungkulin bilang miyembro ng Senado (It is functional because it will give the Senators the flexibility to consider circumstances that will legally prevent a Senator from functioning as a member of the Senate),” aniya.

Sinabi ni Puno na sinusuportahan niya ang constitutional interpretation na isinasaalang-alang ang mas malawak na konteksto at aktuwal na pagpapatupad ng mga probisyon ng Konstitusyon, sa halip na umasa lamang sa literal na pagkakasulat nito.

“Dahil sa mga kadahilanang ito, sinusuportahan ko ang School of Thought na nagsusulong ng tinatawag na contextual at functional interpretation ng Constitution (For these reasons, I join the School of Thought that espouses what is known as contextual and functional interpretation of the Constitution),” sabi ni Puno.

Nagbabala siya na ang pagbibigay-kahulugan sa impeachment provision nang hiwalay sa iba pang probisyon ng Konstitusyon ay maaaring humantong sa mga resulta na hindi naaayon sa layunin ng Saligang Batas.

“Hindi dapat bigyang-kahulugan ang mga probisyon ng Constitution nang makitid o sobrang literal, dahil ang mga itinakda rito ay hindi mga mathematical formula (The provisions of the Constitution should not be interpreted narrowly or pedantically, for the prescriptions therein are not mathematical formulas),” giit niya.

Inilahad ni Puno ang kanyang posisyon habang pinag-aaralan ng impeachment court kung paano tutukuyin ang voting base para sa impeachment trial ni Duterte, partikular kung dapat bang isama sa pagkukuwenta ng two-thirds requirement ang mga senador na hindi makalahok sa proseso dahil sa mga legal o pisikal na dahilan.