Dating Chief Justice at constitutionalist Hilario Davide: Mga kwalipikadong senador lamang ang dapat bumoto sa VP trial

Dapat ibatay ang two-thirds threshold sa impeachment trial ni Vice President Sara Duterte sa bilang ng mga senador na legal at pisikal na kuwalipikadong bumoto, at hindi awtomatikong sa kabuuang 24 na miyembro ng Senado, ayon kay retired Chief Justice Hilario Davide Jr. nitong Miyerkules.

Nakasaad sa Konstitusyon na hindi maaaring mahatulan ang isang impeached official nang walang pagsang-ayon ng two-thirds ng lahat ng miyembro ng Senado.

Inilahad ni Davide ang kanyang posisyon sa isang memorandum na isinama sa rekord ng impeachment court ng Senado habang pinakinggan ng mga senator-judge ang mga amici curiae tungkol sa kahulugan ng “all the Members of the Senate” sa ilalim ng Article XI, Section 3(6) ng Konstitusyon.

Bilang isa sa mga delegado ng 1971 Constitutional Convention na bumalangkas sa 1973 Constitution, at isa rin sa mga commissioner ng 1986 Constitutional Commission na bumalangkas sa 1987 Constitution, sinabi ni Davide na walang naging debate tungkol sa usaping ito.

“Pinaniniwalaan at ipinapalagay na nang banggitin sa Konstitusyon ang ‘two-thirds’ ng lahat ng miyembro ng Batasang Pambansa sa ilalim ng 1973 Constitution at ng Senado sa ilalim ng 1987 Constitution, o ‘three-fourths’ ng lahat ng miyembro ng Senado sa ilalim ng 1935 Constitution, ang salitang MEMBERS ay tumutukoy sa mga buhay na tao na walang anumang kondisyon sa pag-iisip, pisikal na kalagayan o kalusugan na maaaring pumigil sa kanila na gamitin ang kanilang kapangyarihan o gampanan ang kanilang mga tungkulin bilang senador, o mga taong pinagbabawalang gawin ito dahil sa mga legal na restriksyon o hadlang (It was presumed and assumed that when the Constitution mentioned ‘two-thirds’ of all the Members of the Batasang Pambansa in the 1973 Constitution and of the Senate in the 1987 Constitution, or three-fourths of all the Members of the Senate in the 1935 Constitution, the word MEMBERS refers to living persons who are not suffering from any mental, physical or health conditions, which render them incapable of exercising their powers or performing their duties as senators, or who are prohibited to do so by reason of some legal restraints or impediments),” aniya.

“Ito ang diwa ng probisyong ito. Hindi maaaring iba ang kahulugan nito. Ang anumang interpretasyong taliwas dito ay sumasalungat sa katwiran, lohika at sentido komun; magbibigay-daan sa isang walang katuturang sitwasyon; at magpapatuloy ng kawalan ng katarungan (This is the spirit of the provision. It could not be otherwise. Any interpretation to the contrary would defy reason, logic and common sense; tolerate an absurdity; and perpetuate an injustice),” dagdag niya.

Sinabi ni Davide na hindi maaaring nilayon ng mga bumalangkas sa 1935, 1973 at 1987 Constitutions na isama sa “All Members” ang mga senador sa isang Kongreso na nagbitiw o napatalsik; mga may sakit sa pag-iisip; mga may pisikal na kapansanan; mga hindi makadalo sa mga pagdinig at deliberasyon sa impeachment, kabilang ang mga nasa labas ng hurisdiksiyon ng Pilipinas, hindi matukoy ang kinaroroonan o nagtatago upang maiwasan ang pag-aresto; at mga hindi makagamit o makaganap sa kanilang mga karapatan at pribilehiyo bilang public official o partikular na bilang senador dahil sa mga legal na hadlang o restriksyon.

Sinabi ni Davide na kabilang sa huling grupo ang mga nahaharap sa kasong plunder sa korte, gayundin ang mga nahaharap sa mga kasong kriminal o nahatulan na at nagsisilbi ng kanilang sentensiya.

“Malinaw kung gayon na dapat ibatay ang pagkuwenta ng two-thirds sa bilang ng mga senador na kuwalipikadong bumoto, at hindi sa 24 na miyembro ng kasalukuyang Senado (Clearly then, the basis of computing the two-thirds must be the number of senators who are qualified to vote, not the 24 in the present Senate),” ani Davide.

Kinikilala na rin sa mga desisyon ng Supreme Court na ang pagkahalal sa Senado ay hindi awtomatikong nag-aalis sa mga restriksiyon sa isang mambabatas na nakakulong.

Sa kasong Trillanes IV v. Pimentel, tinalakay ng mataas na hukuman ang hiling noon ni Senador Antonio Trillanes IV na payagang makalabas ng detention upang dumalo sa mga sesyon ng Senado at gampanan ang kanyang mga tungkuling lehislatibo.

Gayunman, hindi tungkol sa impeachment ang naturang kaso at hindi nito tinukoy kung paano dapat bilangin ang isang nakakulong na senador sa pagkuwenta ng voting threshold sa impeachment.

Samantala, tungkol sa kung maaaring bumoto sa final question sa impeachment trial ang isang senator-judge na hindi dumalo o hindi lubos na nakibahagi sa mga paglilitis, sinabi ni Davide na dapat gabayan ang bawat senator-judge ng Oath of Office na kanyang sinumpaan bilang senador at senator-judge.

“Dahil dito, ang isang Senator-Judge na hindi dumalo sa alinmang sesyon ng Korte sa anumang dahilan, o hindi kailanman gumanap o tumupad sa mga tungkulin bilang Senator-Judge, ay dapat ituring na hindi kailanman nakilahok sa pagganap ng mga naturang tungkulin (Accordingly, a Senator-Judge who did not attend any session of the Court for any reason whatsoever or who never acted or performed the duties as a Senator-Judge must be deemed to have never participated in the performance of the duties as such),” aniya.

Sinabi ni Davide na dapat mapasailalim ang naturang senador sa kategorya ng mga nasa labas ng hurisdiksiyon ng Pilipinas o nasa ibang bansa, o ng isang taong hindi matukoy ang kinaroroonan.

“Para naman sa mga hindi lubusang nakilahok sa impeachment proceedings, ipinauubaya ko ang usaping ito sa kanilang konsensiya at pananagutan sa tungkulin (As to those who did not substantially participate in the impeachment proceedings, the undersigned leaves this matter to the conscience and sense of duty to those involved),” aniya, habang binibigyang-diin na kailangang laging naroroon ang mga judge at makinig at magnilay sa mga testimonya ng mga saksi.