‘Hindi ito Wild Wild West’: Sen. Cayetano, nagbabala vs. pagbaluktot sa batas sa impeachment trial ni VP Duterte

Hinimok ni Senator-Judge Alan Peter Cayetano nitong Lunes ang impeachment court ng Senado na mahigpit na sundin ang legal safeguards sa paglilitis kay Vice President Sara Duterte. Binigyang-diin niya na hindi dapat isakripisyo ang pagpapairal ng batas sa paghahangad ng transparency at pananagutan.

Inilahad ni Cayetano ang usapin habang sinusuri ng korte ang mga ebidensiyang may kaugnayan sa mga pinansiyal na rekord ni Duterte. Binigyang-diin niya na bagama't para sa kapakanan ng publiko ang impeachment proceedings, nakatali pa rin ang Senado sa mga limitasyong itinakda ng batas.

Sa kanyang pahayag para kay Senate Impeachment Court Presiding Officer Francis Escudero, kinilala ni Cayetano ang dalawang aspeto ng paglilitis—ang pulitikal at ang legal.

“Nais nating malaman ng publiko ang katotohanan hangga't maaari, at nais nating panagutin ang mga opisyal na maaaring ma-impeach. Kaya may magkakatunggaling interes na kailangang timbangin dito (We want the public to know [the truth] as much as possible, and we want to hold impeachable officers accountable. So there are competing values here),” sabi ng Senate Minority Leader.

“Pero hindi ito ang Wild Wild West. Hindi porke mausisa tayo o nais nating panagutin ang isang tao ay maaari na nating balewalain ang mga patakaran (But this is not the Wild Wild West. Just because we're curious or want to hold someone accountable doesn't mean we won't follow the rules),” dagdag niya.

Partikular na kinuwestiyon ni Cayetano kung hanggang saan maaaring ipatupad ng korte ang Anti-Money Laundering Act (AMLA), na may tahasang probisyon laban sa paggamit nito para sa pampulitikang pag-uusig.

“Nasaan ang hangganan? Nasaan ang hangganan sa pagitan ng transparency, pananagutan, at mahigpit na interpretasyon ng batas? (Where is the line? Where is the line between transparency, accountability, and a strict interpretation of the law?),” tanong niya.

Sa pagbanggit sa mga naunang impeachment trial nina dating Pangulong Joseph Estrada at Gloria Macapagal-Arroyo, gayundin ng yumaong Chief Justice Renato Corona, sinabi ni Cayetano na palagiang iginagalang ng mga nakaraang impeachment court ng Senado ang malinaw na mga limitasyong itinakda ng batas.

Itinuro niya na noong impeachment trial ni Corona, hindi na binuksan ng Senado ang mga foreign currency account matapos pagtibayin ng Korte Suprema ang mahigpit na pagiging confidential ng mga ito.

“Palaging may iisang prinsipyong sinusunod: huminto tayo, hindi natin binaluktot ang batas, at pinrotektahan natin ang Konstitusyon. Bakit? Dahil mas mahalaga iyon kaysa sa paniningil ng pananagutan sa isang tao (There was always a common denominator: we stopped, we did not bend the law, and we protected the Constitution. Why? Because that is more important than holding one person accountable),” ani Cayetano.

Ikinumpara niya ang naturang pag-iingat sa testimonya nitong Lunes ni Anti-Money Laundering Council (AMLC) Executive Director Atty. Ronel Buenaventura, na tumalakay sa mga transaksyong dolyar nang hindi muna nililinaw kung may legal na kapangyarihan ang korte na suriin ang mga ito.

Binanggit din ni Cayetano ang mahahalagang pagkakaiba ng paglilitis kay Corona at ng kasalukuyang impeachment proceedings pagdating sa panahong saklaw ng mga ebidensiyang maaaring tanggapin ng korte.

Sa paglilitis kay Corona, pinayagan ang pagsusuri sa mga rekord sa loob ng nakaraang 10 taon upang magkaroon ng batayang paghahambingan. Ngunit iginiit ni Cayetano na naiiba ang legal na konteksto ng kasalukuyang paglilitis kasunod ng desisyon ng Korte Suprema sa kasong Duterte v. House of Representatives.

“Iyan ang umiiral na desisyon ng Korte Suprema. Kung hindi tayo sang-ayon, kuwestiyunin natin ito sa tamang paraan. Hindi natin basta maaaring ideklara rito na hindi ito naaangkop—malinaw naman ang desisyon. Ilang beses pa ba nating lalabagin ang Konstitusyon sa korte na ito gayong napakalinaw naman ng mga probisyon nito? (That’s the prevailing Supreme Court decision. If we disagree, we challenge it. We don't just declare here that it doesn't apply—it's quite clear. How many times do we have to violate the Constitution in this court when it's very, very clear?),” babala ni Cayetano.

Idinagdag niya na nasa kamay na ng prosekusyon ang mga dokumentong sumasaklaw sa kasalukuyang termino ni Duterte, kaya hindi na kinakailangang humingi pa ng mga rekord mula sa mga naunang panahon.

Sa halip na palawakin ang saklaw ng mga ebidensiyang posibleng hindi tanggapin ng korte, hinimok niya ang mga tagausig na ituon ang pansin sa mga materyal na saklaw ng hurisdiksiyon ng impeachment court.

Ibinahagi rin ni Cayetano na may mga estudyante ng abogasya na nagtanong sa kanya kung bakit patuloy na tumatanggap ang Senado ng mga ebidensiyang kuwestiyonable ang legal na batayan.

“Dapat makapaglabas ng hatol ang mga hukom nang patas at batay sa batas (The judges have to be able to render a judgment out of fairness based on the law),” giit niya.

“Hindi natin pinagtatalunan sa ngayon ang mga katotohanan o ang mga ebidensiya, Ginoong Pangulo. Ang pinagtatalunan natin ay kung paano dapat ipatupad ang batas—kung ano ang pinahihintulutan at kung ano ang ipinagbabawal (We're not arguing on the facts or the evidence right now, Mr. President. We're arguing on the application of the law—what is allowed and what is forbidden),” dagdag pa niya.