Phivolcs, nanawagan sa mga lugar na may aktibong fault: maghanda sa ‘Big One’

TACLOBAN CITY — Muling nanawagan ang Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS-DOST) sa publiko na maghanda para sa “Big One” sa kani-kanilang lungsod at lalawigan, lalo na sa mga lugar na may aktibong fault.

Sa panayam nitong Huwebes ng hapon, kasabay ng tatlong araw na 2026 Handa Pilipinas Exposition sa Visayas na ginanap sa Palo, Leyte, sinabi ni Phivolcs Director Teresito Bacolcol na hindi lamang dapat iugnay ang terminong “Big One,” na tumutukoy sa pinakamalubhang posibleng senaryo ng lindol, sa Greater Metro Manila Area, bagkus dapat din isaalang-alang ang bawat rehiyon o lalawigang nanganganib sa malalakas na lindol.

“Labis tayong nakasentro sa Maynila. Ito ang dahilan kung bakit dinadala namin ang Handa Pilipinas Exposition sa mga lalawigan — upang malaman ng mga tao ang tungkol sa mas malalakas na lindol na maaaring tumama sa kanilang lugar at matulungan silang maunawaan ang mga panganib (We are so Manila-centric. This is the reason we are bringing the Handa Pilipinas Exposition to the provinces – to make people aware of the bigger ones in their area and to help them understand the hazards),” ani Bacolcol.

“Mataas ang posibilidad ng malakas na lindol sa mga lalawigan. Kapag gumalaw ang Philippine Fault at Philippine Trench, maaapektuhan nito ang maraming lugar sa bansa, kabilang ang Isla ng Leyte (The probability of strong earthquakes in the provinces is high. If the Philippine Fault and Philippine Trench move, they will affect many areas in the country, including Leyte Island).”

Ang Philippine Fault Zone ay isang pangunahing sistema ng mga fault na may habang 1,200 hanggang 1,500 kilometro at tumatawid sa kapuluan mula Luzon hanggang Mindanao. Sa sistemang ito, gumagalaw nang pahalang ang magkabilang panig ng fault.

Ang Philippine Trench, na umaabot mula silangang Luzon hanggang timog-silangang Mindanao, ay isa sa mga pangunahing aktibong trench sa ilalim ng dagat sa bansa at maaaring pagmulan ng malalakas na lindol.

Ayon kay Bacolcol, bagama’t wala pang naitatalang mapaminsalang pagyanig ng lupa mula nang tumama ang magnitude 7.8 na lindol sa karagatan sa timog ng Mindanao noong Hunyo 8, dapat pa ring manatiling handa ang mga komunidad. Nakapagtatala ang bansa ng halos 30 lindol bawat araw, ngunit karamihan sa mga ito ay hindi nararamdaman.

Hinimok niya ang publiko na bisitahin ang website o gamitin ang aplikasyon ng HazardHunterPH upang malaman kung malapit sa mga aktibong fault ang kanilang lugar o kung nanganganib ito sa iba pang hazard.

May tinatayang 180 aktibong fault sa bansa. Ito ang mga fault na gumalaw sa nakalipas na 10,000 taon at inaasahang muling gagalaw.

Nanawagan din ang Phivolcs sa publiko na alamin ang mga posibleng panganib at epekto ng sakuna batay sa iba’t ibang senaryo. Makakatulong ang mga senaryong ito sa pagpaplano at pagpapatupad ng angkop na mga hakbang sa paghahanda at pagtugon sa sakuna, lalo na sa antas ng komunidad at pamilya.