Stakeholder ng Hinaharap: Huwag Ipagkatiwala sa Iba ang Iyong Imahinasyon

Kayang ipaliwanag ng mga bumubuo ng AI kung paano ito gumagana sa kasalukuyan. Ngunit hindi dapat sila lamang ang may karapatang magtakda kung ano ang kahihinatnan nito.

Mahal na Stakeholder ng Hinaharap,

Nauunawaan ng mga bumubuo ng artificial intelligence (AI) kung paano ito gumagana, ngunit hindi ito nangangahulugang sila lamang ang may karapatang magtakda kung ano ang magiging kahulugan nito. Taglay nila ang awtoridad na nagmumula sa kaalaman. Buong kumpiyansa nilang sinasabi kung ano ang AI, ano ang magiging anyo nito, ano ang dapat mong katakutan, ano ang dapat mong ipagdiwang, at ano ang papel na inaasahang gagampanan mo sa mundong huhubugin nito.

Dapat mo silang pakinggan dahil may alam sila. Gayunman, hindi mo dapat ibigay sa mga bumuo nito ang kapangyarihang magtakda kung ano ang magiging kahulugan nito para sa iyo. Magkaibang uri ng awtoridad ang dalawang ito.

Ang mga imbentor ang may kontrol sa mekanismo, hindi sa kahulugan nito

May hindi bababa sa tatlong yugto sa buhay ng isang teknolohiya. Una, ang nilalayong gamit nito—ang layuning nasa isip ng lumikha. Ikalawa, ang aktuwal na gamit nito—kung paano ito ginagamit ng mga tao sa totoong buhay. At ikatlo, ang papel na ginagampanan nito sa mga institusyon—ang puwestong kalaunan ay kukunin nito sa ating mga batas, pamilihan, paaralan at nakagawian.

Bihirang magkatulad ang tatlong ito, at sa pagitan ng mga ito tunay na napagpapasyahan ang magiging direksiyon ng hinaharap. Malinaw sa taong pinakamalapit sa makina ang unang yugto. Ngunit kadalasan, siya rin ang hindi gaanong nakakakita sa ikatlong yugto dahil hindi ito nabubuo sa loob ng laboratoryo.

Sa halip, pinag-uusapan at pinagkakasunduan ito ng lahat ng susunod na gagamit at maaapektuhan ng teknolohiya. Isaalang-alang ang ponograpo. Nang ilarawan ni Thomas Edison ang mga gamit ng kaniyang imbensiyon, nanguna sa listahan ang pagtatala ng mga idinidiktang dokumento para sa negosyo. Inisip niya ang gawaing pang-opisina, pagsulat ng mga liham, mga gamit sa edukasyon at pag-iingat ng mga boses.

Halos hindi na nga nabigyang-pansin ang naitalang musika. Ngunit binaligtad ng mundo ang kaniyang listahan. Ang pangunahing papel ng ponograpo sa lipunan—ang gamit na nagpasimula ng isang industriya at humubog muli sa kultura—ay ang mismong gamit na hindi gaanong napahalagahan ng imbentor nito.

Siya ang may kontrol sa mekanismo. Ngunit hindi sa kahulugan nito. Paulit-ulit na nangyayari ang ganitong padron kaya dapat na itong ituro bilang isang batas.

Nagsimula ang telepono bilang pagtatangka ni Alexander Graham Bell na pahusayin ang telegrapo. Sa loob ng maraming taon, nagsilbi itong imprastraktura para sa mayayaman at mga negosyo, na nag-uugnay sa magkakahiwalay na opisina.

Dumating lamang kalaunan, at taliwas sa inaasahan, ang papel nito bilang mahalagang bahagi ng personal at panlipunang ugnayan ng mga ordinaryong tao. Nagsimula naman ang radyo bilang wireless telegraphy—isang paraan ng pagpapadala ng mga naka-code na mensahe sa pamamagitan ng hangin patungo sa isang partikular na tagatanggap. Wala sa orihinal na disenyo nito ang papel na ginampanan nito sa pagsasahimpapawid, libangan, panghihikayat sa politika at paghubog ng pambansang pagkakakilanlan.

Binuo ang internet upang makapagbahaginan ng limitadong mga mapagkukunan ang ilang magkakalayong computer. Ngunit naging daluyan ito ng komersiyo, pagkakakilanlan, politika, pagmamatyag, pagkakaibigan at digmaan. Sa bawat pagkakataon, ang imbentor ang nakakita sa makina, ang gumagamit ang nakatuklas sa mga bagong nakagawian, ang pamilihan ang nakahanap ng modelo ng negosyo, ang estado ang humarap sa usapin ng pamamahala, at ang susunod na henerasyon ang nagmana sa mga institusyong nabuo sa paligid nito.

Gayundin ang magiging landas ng AI. Hindi lamang ito magiging kung ano ang ipinahahayag ng mga laboratoryo sa paglulunsad ng kanilang mga produkto. Mahuhubog din ito ng mga estudyante, manggagawa, guro, kriminal, alagad ng sining, sundalo, tagapagpatupad ng regulasyon, simbahan at ordinaryong pamilya—sa pamamagitan ng mga paggamit na hindi man lamang naisama sa anumang plano.

Dapat itong magbigay sa iyo ng kakayahang makaimpluwensiya sa hinaharap, sa halip na magdulot ng pagkabalisa. Hindi pa pinal ang kahulugan nito. May bahagi ka pa rin sa paghubog at pagsulat ng kahulugang iyon.

Dahan-dahang lumilitaw ang tunay na pakinabang sa produktibidad at malalalim na epekto sa lipunan ng isang teknolohiyang maaaring gamitin sa maraming larangan. Nangyayari ito matapos baguhin ang mga nakagawian at institusyong nakapaligid dito—isang prosesong inaabot ng maraming taon.

Umiiral na ang mga de-koryenteng motor sa loob ng 40 taon bago muling idisenyo ang mga pabrika sa paraang tunay na nakapagpakinabang sa paggamit ng mga ito.

Ang nagbago ay ang tagal ng pagitan mula sa pagpapakilala ng isang kasangkapan hanggang sa malawakang paggamit nito.

Sa loob lamang ng ilang buwan, nakapasok na ang AI sa iyong paaralan, lugar ng trabaho at mga kamay, habang hindi pa malinaw ang kabuuan ng mga magiging epekto nito. Ito ang tinukoy ni David Collingridge: habang madaling hubugin ang isang teknolohiya, hindi pa natin nakikita ang lahat ng maaari nitong idulot. Ngunit kapag malinaw na ang mga epekto nito, maaaring matagal na itong nakaugat at mahirap nang baguhin.

Hindi nagtatagpo ang panahon kung kailan maaari pang hubugin ang isang teknolohiya at ang panahong ganap na nating nauunawaan ang mga epekto nito. Ang paghihintay sa ganap na katiyakan ay hindi pagpapakita ng pagtitiyaga. Sa panahong ito, isa itong tahimik na anyo ng pagsuko.

Ang hinihingi sa iyo ng hinaharap: Huwag hayaang ang mga bumuo ng AI ang magkaroon ng huling salita

Unawain kung saan talaga nagmumula ang panganib. Hindi ito nangangahulugang nagsisinungaling sa iyo ang mga bumubuo ng AI. Marami sa kanila ang tapat sa kanilang mga paniniwala, at may mga babala silang dapat seryosohin. Ang tunay na panganib ay kapag tuluyan nang tumigil ang iba sa atin sa pag-iisip ng mga alternatibo dahil sa labis na kumpiyansa ng mga taong pinakamalapit sa teknolohiya, hanggang sa mapagkamalan nating ang husay nilang magpaliwanag ay ang buong katotohanan na.

Ayon sa OpenAI, layunin nitong tiyaking mapakikinabangan ng buong sangkatauhan ang artificial general intelligence (AGI). Tinatawag naman ng Anthropic ang sarili nito na isang korporasyong nakatuon sa kapakinabangan ng publiko at bumubuo ng makabagong AI para sa pangmatagalang kabutihan ng sangkatauhan.

Mga seryosong pahayag ang mga ito at nararapat lamang na pakinggan at suriin nang mabuti. Ngunit nagmula ang mga ito sa mga bumubuo ng teknolohiya. Ang pahayag ng isang lumikha ay simula ng pampublikong talakayan, hindi ang katapusan nito.

Ang mga tanong na magtatakda sa kahulugan ng isang teknolohiya ay dapat pag-usapan ng lahat ng maaapektuhan nito. Sino ang makikinabang at sino ang magbabayad ng kapalit? Sino ang mawawalan ng trabaho o mapapalitan? Sino ang mamamahala rito at sino ang pamamahalaan nito? Sino ang magkakaroon ng access at sino ang mapipilitang umasa rito? Sino ang maaaring kumuwestiyon dito at sino ang may kakayahang bumuo ng alternatibo?

Hindi mga tanong na pang-inhinyeriya ang mga ito. Mga tanong ito na dapat mong harapin at sagutin.

Kaya sa halip na hulaan ang hinaharap, magtatapos ako sa isang kahilingan. Pangalagaan mo ang mga bagay na lalong nagiging mahalaga habang bumibilis ang pagbabago.

Bantayan mo ang iyong atensiyon dahil bawat platapormang nakakaharap mo ay naglalayong makuha ang iyong isip bago mo pa mabuo ang sarili mong pasya. Kapag naubos ang iyong atensiyon, nababawasan din ang puwang para sa imahinasyon.

Panatilihin mo ang iyong pagkamausisa dahil hindi pinapaboran ng hinaharap ang mga taong ipinauubaya sa iba ang pag-unawa sa mundo dahil lamang sa pinakakumpiyansa ang mga ito sa pagsasalita.

Pangalagaan mo ang iyong pagkamalikhain dahil higit na napakikinabangan ng mga kasangkapan ang mga taong nakakaisip ng mga gamit na hindi man lamang binanggit sa mga tagubilin—gaya ng ginawa ng mundo sa makina ni Edison.

Hasain mo ang iyong kakayahang humatol dahil sa panahong mabilis ang lahat, patuloy na lumalaki ang kapalit ng pagiging madaling humanga o maniwala.

Pangalagaan mo ang iyong kaalaman sa kasaysayan dahil bawat bagong teknolohiya ay ipinakikilala na para bang hindi maiiwasang kapalaran ang pagdating nito. Ngunit ipinakikita ng kasaysayan na halos palaging napag-uusapan, napagkakasunduan at nahuhubog ang tinatawag nating kapalaran.

Palawakin mo ang iyong pag-unawa sa mga institusyon dahil nagiging bahagi lamang ng kabihasnan ang isang teknolohiya kapag dumaan ito sa mga batas, pamilihan, paaralan, lugar ng trabaho at pamahalaan. Dapat mong maunawaan nang sapat ang mga prosesong ito upang makilahok at makaimpluwensiya sa mga ito.

Hindi ka basta tagamasid lamang sa hinaharap na ito. Isa kang stakeholder na may mahalagang interes at papel sa paghubog nito. Huwag mong hayaang kumbinsihin ka ninuman—lalo na ng mga mismong bumubuo nito—na talikuran ang karapatan mong makilahok sa pagpapasya.

Sumasaiyo,

Isang kapwa stakeholder

Paalala: Ang mga opinyong ipinahayag ng may-akda ay kanya lamang at hindi sa anumang paraan kumakatawan sa mga pananaw ng Paraluman News.

Si Bruno Chikeka ay isang palaisip na nakatuon sa mga sistema, tagapagpatupad ng mga proyekto, at tagalikha ng teknolohiya na ipinanganak sa Nigeria at kasalukuyang nakabase sa Canada. Sa kanyang mga akda, tinatalakay niya kung paano hinuhubog ng kapital, imprastraktura, artificial intelligence (AI), at mga institusyon ang kakayahan ng mga tao at umuunlad na lipunan na makibahagi sa hinaharap sa halip na basta na lamang umangkop dito.

Batay sa kanyang karanasan sa malalaking proyektong industriyal, pagpapatupad ng mga programa sa pampublikong sektor, at pag-aaral sa antas gradwado sa Major Programme Management sa University of Oxford, isinusulat niya ang The Future Stakeholder, isang serye tungkol sa teknolohiya, mga institusyon, at pakikibaka para sa kakayahang magpasya at kumilos nang may kalayaan sa gitna ng nagbabagong mundo.