Saan makakahanap ng paring malapit nang mamatay?

Dapat nga ba tayong maghanap ng paring malapit nang mamatay?

Sa kanyang homiliya noong Semana Santa, sinabi ng isang paring Katoliko na ang pinakamagandang “regalo sa Pasko ng Pagkabuhay” na maibibigay ng mga tao sa Diyos bilang pasasalamat sa pagliligtas Niya sa atin ay isang malinis na kaluluwa—isang kaluluwang nilinis sa pamamagitan ng pangungumpisal.

Gayunman, ikinalungkot ng pari na kakaunti na lamang ang mga Katolikong nangungumpisal sa kasalukuyan. Tinataya niyang sa isang parokyang may humigit-kumulang 50,000 katao, mga 100 lamang ang nangungumpisal kahit isang beses sa isang taon—ang pinakamababang itinakdang dalas ng Simbahang Katolika.

Sinabi ng pari na maraming tao ang nahihiyang ipagtapat sa isang pari ang kanilang mga kasalanan. Kaya naman, pabiro niyang iminungkahi na ang mga taong hindi komportableng mangumpisal ay maghanap na lamang ng paring malapit nang mamatay dahil dadalhin niya ang mga nasabing kasalanan sa kanyang libingan.

Sa mas seryosong pananalita, sinabi ng pari na hindi dapat matakot ang mga Katoliko na mangumpisal dahil obligado ang mga pari na panatilihing lihim ang lahat ng kasalanang ipinagtatapat sa kanila.

ANO ANG PANGUNGUMPISAL?

Ang pangungumpisal ay isang mahalagang obligasyon sa pananampalatayang Katoliko. Isa ito sa Limang Utos ng Simbahang Katolika, na tinatawag ding Five Precepts o “Limang Kautusan” ng Simbahan.

Naalala ko ang isang pangyayari noong nakaraang taon habang nag-aalmusal kami ng aming mga kapitbahay tuwing Linggo, gaya ng nakagawian namin pagkatapos ng Misa. Tinanong ako ng isang 85-anyos na babae: “Limang Utos? Akala ko ba Sampung Utos ang mayroon? (Five Commandments? I thought there were Ten Commandments?).” Ipinaliwanag ko sa kanya na magkaiba ang Limang Utos ng Simbahan at ang Sampung Utos ng Diyos.

Habang magkatabi kami, naghanap kami sa Google ng Limang Utos ng Simbahang Katolika. Ayon sa Katesismo ng Simbahang Katolika (Catechism of the Catholic Church), ang opisyal na buod ng mga aral ng Simbahan ay ang mga sumusunod:

(1) “Dapat kang dumalo sa Misa tuwing Linggo at sa mga araw ng kapistahang may obligasyong dumalo sa Misa.” (You shall attend Mass on Sundays and holy days of obligation.)

(2) “Dapat mong ipagtapat ang iyong mga kasalanan kahit isang beses sa isang taon.” (You shall confess your sins at least once a year.)

(3) “Dapat mong tanggapin nang may kababaang-loob ang iyong Maylalang sa Banal na Komunyon, kahit man lamang sa panahon ng Pasko ng Pagkabuhay.” (You shall humbly receive your Creator in Holy Communion at least during the Easter season.)

(4) “Dapat mong ipagdiwang nang banal ang mga araw ng kapistahang may obligasyong dumalo sa Misa.” (You shall keep holy the holy days of obligation.)

(5) “Dapat mong sundin ang mga itinakdang araw ng pag-aayuno at pag-iwas sa ilang pagkain.”

(You shall observe the prescribed days of fasting and abstinence.)

Samantala, ang Sampung Utos ng Diyos naman ay ang mga sumusunod:

(1) Ako ang Panginoon mong Diyos; huwag kang sasamba sa ibang mga diyos maliban sa Akin.

(I am the Lord your God: you shall not have strange Gods before me.)

(2) Huwag mong babanggitin sa walang kabuluhan ang pangalan ng Panginoon mong Diyos.

(You shall not take the name of the Lord your God in vain.)

(3) Alalahanin mong panatilihing banal ang Araw ng Panginoon.

(Remember to keep holy the Lord’s Day.)

(4) Igalang mo ang iyong ama at ina.

(Honor your father and your mother.)

(5) Huwag kang papatay.

(You shall not kill.)

(6) Huwag kang mangangalunya.

(You shall not commit adultery.)

(7) Huwag kang magnanakaw.

(You shall not steal.)

(8) Huwag kang magbibintang o magsisinungaling laban sa iyong kapwa.

(You shall not bear false witness against your neighbor.)

(9) Huwag mong pagnanasaan ang asawa ng iyong kapwa.

(You shall not covet your neighbor’s spouse.)

(10) Huwag mong pagnanasaan ang mga ari-arian ng iyong kapwa.

(You shall not covet your neighbor’s goods.)

Source: United States Conference of Catholic Bishops (USCCB)

PAGSUSURI NG KONSENSIYA

Mahalaga ang dalawang pangkat ng mga utos bilang gabay sa Examination of Conscience o Pagsusuri ng Konsensiya. Isa itong mapanalanging pagninilay sa ating mga iniisip, sinasabi, at ginagawa bilang espirituwal na paghahanda sa pangungumpisal.

Halimbawa, sinasabi sa unang utos ng Sampung Utos ng Diyos: “Ako ang Panginoon mong Diyos; huwag kang sasamba sa ibang mga diyos maliban sa Akin.” (I am the Lord your God: you shall not have strange gods before me.)

Ayon sa Eternal Word Television Network (EWTN), inaatasan tayo ng utos na ito na mahalin at sambahin ang Diyos, gayundin na igalang ang panalangin at mga banal na bagay.

Sa kabilang banda, ipinagbabawal ng unang utos ang idolatriya, pamahiin, espiritismo, pagsubok sa Diyos, paglapastangan sa mga banal na bagay, at pakikilahok sa huwad na pagsamba. Mabibigat na salita ang mga ito. Para sa maraming Katoliko, maging sa mga regular na nagsisimba, maaaring kailanganin pa ang karagdagang pagsasaliksik upang maunawaan ang kahulugan ng mga terminong ito.

Upang makahanap ng mapagkakatiwalaang impormasyon, maaaring maghanap sa Google gamit ang mga katagang: “Para sa mga Katoliko, ano ang itinuturing na idolatriya?” o “Para sa mga Katoliko, ano ang itinuturing na pamahiin?” Isang mahalagang sanggunian ang Catholic Encyclopedia, na naglalarawan sa idolatriya bilang “pinakamabigat sa mga kasalanang mortal.”

Ipinaliliwanag naman ng Katesismo ng Simbahang Katolika na ang idolatriya ay ang pagbibigay ng lubos na paggalang na dapat ay nakalaan para lamang sa Diyos. Nagkakasala ng idolatriya ang isang tao kapag itinatakda niya ang anumang nilikha ang Diyos bilang sentro ng kanyang pagsamba o labis na paggalang. Maaaring kabilang dito ang kapangyarihan, kasiyahan, lahi, mga ninuno, estado, o salapi.

Sa isang video sa YouTube, nagbabala ang isang Katolikong eksorsista na mas laganap kaysa sa inaakala natin ang mga kasalanang mortal laban sa unang utos.

Kabilang sa mga kasalanang nakalista sa kategoryang ito ang mga sumusunod: astrolohiya o paghula sa hinaharap batay sa mga bituin; palmistry o panghuhula batay sa mga guhit sa palad; cartomancy o panghuhula gamit ang mga baraha; alomancy o panghuhula gamit ang asin; pagsamba sa diyablo; paniniwala sa evil eye; mga orasyon at bulong na itinuturing na mahiwaga; at pangkukulam.

Ayon sa Catholic Stand, hindi katulad ng mga mangkukulam na inilalarawan sa mga karaniwang dekorasyon tuwing Halloween—may kulugo at berdeng balat—ang mga makabagong nagsasagawa ng pangkukulam. Marami sa kanila ang nagsasabing wala namang masamang intensiyon ang kanilang ginagawa. Ipinapahiwatig nilang ang paggamit ng mga kristal o pagsasagawa ng mga ritwal at orasyon ay nakatutulong upang makaugnayan nila ang kanilang kaloob-loobang pagkatao at pagkababae. Lalong lumaganap ang mga gawaing ito sa iba't ibang panig ng mundo. Kabilang sa mga personalidad na hayagang nagsalita tungkol sa kanilang paglahok sa pangkukulam ang Filipino-American actress na si Vanessa Hudgens.

Sa kabila ng lumalawak nitong presensiya sa makabagong kultura, itinuturing pa rin ng Simbahang Katolika ang pangkukulam bilang isang mabigat na kasalanang mortal. Mahalaga, ayon sa artikulo, na kilalanin ang mga gawaing ito bilang nakapipinsala, ipagtapat ang mga ito sa pangungumpisal, at iwasan.

MGA HAMON SA PANGUNGUMPISAL

Aminado akong hindi kasingdali ng inaakala ang regular na pangungumpisal.

Lumaki ako sa isang paaralang hindi Katoliko na may malawak na pasilidad para sa palakasan—kabilang ang swimming pool, mga court para sa basketball at badminton, bowling alley, at maging golf course—ngunit walang mga klase sa relihiyon.

Minsan sa isang buwan, dumadalaw ang isang matandang paring Katoliko upang manguna sa Misa tuwing unang Biyernes ng buwan at makinig sa mga pangungumpisal. Naalala kong sinabi niya na ang pinakamadaling magawang kasalanan ay ang “kasalanan ng dila.” Ipinaliwanag niya na bagama't mahirap at komplikadong magnakaw, pumatay, o mangalunya, napakadaling magkasala sa pamamagitan ng mga salita at pananalita.

Mabuti na lamang at noong nag-aaral ako sa kolehiyo sa UP Diliman, tinuruan ako ng kaibigan kong si Anna na mangumpisal kahit isang beses sa isang buwan. Noong unang bahagi naman ng dekada 2000, narinig kong sinabi ni Mother Angelica sa EWTN na araw-araw na nangungumpisal si Pope John Paul II, na isa nang santo ngayon.

Ayon kay Mother Angelica, kung nararamdaman maging ng Santo Papa ang pangangailangang mangumpisal araw-araw, dapat din nating pag-isipang mangumpisal nang mas madalas—marahil ay dalawang beses sa isang linggo—kung nais nating makarating nang tuwiran sa Langit.

Sinikap naming sundin ng aking asawang si Riz ang gawaing ito. Gayunman, nang malaman ng pari na nagkumpisal sa akin sa Greenbelt Church sa Makati na pangalawang beses ko nang mangumpisal sa loob ng isang linggo, sinabi niya: “May problema siguro sa iyo kung kailangan mong mangumpisal nang dalawang beses sa isang linggo (There must be something wrong with you if you have to confess twice a week).”

Sa ibang pagkakataon, may isang paring Italyano na galit na sumigaw matapos kong ipagtapat ang aking mga kasalanan. Labis akong na-trauma sa karanasang iyon kaya hiniling ko sa Diyos na alisin ang pisikal kong kakayahang magkasala. Makalipas ang ilang taon, inatake ako ng major stroke at ilang oras akong hindi makagalaw, kahit ang aking mga daliri. Biniro ko ang aking asawa na sinagot na ng Diyos ang aking panalangin.

Sinabi ng isang pari na bilang mga tao, hindi natin maiiwasang magkasala. Ngunit ang mahalaga ay agad tayong bumalik sa Diyos sa tuwing tayo ay nagkakasala at nagkakamali. Ang diyablo lamang ang magsasabi sa atin na wala na tayong pag-asa.

May isa pang paring nagkumpisal sa akin sa Greenbelt na nagbahagi ng mahalagang pananaw tungkol sa pagpapatawad: dapat nating patawarin ang mga taong nanakit sa atin, ngunit hindi natin dapat kalimutan ang mga karanasang iyon upang maprotektahan ang ating sarili. Binigyang-diin niya na mayroon tayong moral na obligasyong umiwas sa mga tao at sitwasyong maaaring maglagay sa atin sa panganib, pisikal man o espirituwal.