Sa panahon ng pagdududa sa datos, tiwala ang dapat patatagin

Namumuhay tayo sa panahong may kakaibang kontradiksiyon. Ngayon lamang nakalikha ang mga lipunan ng napakaraming datos, ngunit ngayon din lalong nahihirapan ang publiko na malaman kung aling impormasyon ang mapagkakatiwalaan.

Mabilis na ang pangangalap ng datos. Ginagamit ito ng mga pamahalaan, kumpanya, unibersidad, mamamahayag at mga organisasyong sibiko upang ipaliwanag ang kalagayan ng ekonomiya, halalan, kalusugan ng publiko, klima, edukasyon at pang-araw-araw na buhay. Gayunman, maaaring piliin lamang ang impormasyong ilalabas, alisin ito sa orihinal na konteksto, manipulahin upang makaimpluwensiya o itago sa mga sistemang hindi masuri ng karamihan. Sa pinakamalalang mga kaso, binabago, binubura o ginagamit sa maling paraan ang datos bilang sandata. Sa mga hindi gaanong lantad na kaso, sadyang hindi ito ipinapaabot sa publiko.

Ito ang ibig nating sabihin kapag sinasabi nating inaatake ang datos.

Hindi laging lantaran ang pag-atakeng ito. Kung minsan, makikita ito sa isang mapanlinlang na grap na libo-libong beses na ibinabahagi. Kung minsan naman, nasa isang modelo ito na hindi inilalantad ang mga palagay na pinagbabatayan nito. Maaari rin itong makita sa isang pampublikong database na lalong nagiging mahirap ma-access, sa pamamaraang binabago nang walang paliwanag o sa isang pamagat ng balita na nagpapakitang tiyak ang isang bagay kahit hindi pa ito napapatunayan. Maaaring maliit lamang ang bawat insidente, ngunit kapag pinagsama-sama, pinahihina ng mga ito ang kakayahan ng publiko na maunawaan ang realidad at gumawa ng matalinong mga pagpapasya.

Ito ang dahilan kung bakit itinatag namin ang Arkipelago Analytics.

Itinatag namin ang Arkipelago Analytics upang makatulong na protektahan ang datos, patatagin ang kredibilidad nito at ihatid ito sa publiko sa paraang malinaw, kapaki-pakinabang at may pananagutan. Naniniwala kami na hindi dapat nakalaan lamang ang mapagkakatiwalaang impormasyon para sa mga eksperto o institusyong may sapat na kakayahang magsuri nito. May halaga sa publiko ang datos, at lalo itong nagiging mahalaga kapag nakikita ng mga tao kung saan ito nagmula, paano ito sinuri at ano ang mga limitasyon nito.

Nagsisimula ang aming paninindigan sa pagiging bukas at malinaw.

Nangangahulugan ang pagiging bukas at malinaw na ipinapakita namin kung paano namin ginagawa ang aming pagsusuri. Kabilang dito ang pagtukoy sa mga pinagmulan ng datos, pagtatala ng mga pamamaraang ginamit at pagpapaliwanag sa mga palagay na pinagbabatayan ng pagsusuri. Nangangahulugan din itong malinaw naming ibinubukod ang mga bagay na pinatutunayan ng ebidensiya, ang mga bagay na ipinahihiwatig lamang nito at ang mga bagay na hindi pa nalalaman. Kasama rin dito ang pagwawasto sa naunang inilabas na impormasyon kapag may mas maaasahang datos nang makukuha.

Mahalaga ito dahil hindi awtomatikong naglalabas ng katotohanan ang data science. Bawat pagsusuri ay may mga desisyong ginagawa ng tao: kung anong mga tanong ang sasagutin, kung aling mga baryabol ang isasama, kung aling mga pangkat ng populasyon ang bibilangin, kung anong mga bagay ang paghahambingin at kung aling mga resulta ang bibigyang-diin. Hindi itinatago ng mapagkakatiwalaang data science ang mga desisyong ito. Sa halip, inilalantad nito ang mga ito upang masuri at mapanuri ng iba.

Saklaw din ng aming paninindigan ang pagtiyak na madaling maunawaan at magamit ng publiko ang impormasyon. Maaaring pumalya sa layunin nito ang isang teknikal na mahusay na ulat kung nakasulat ito sa wikang kakaunti lamang ang nakauunawa o nasa format na hindi nila magamit. Nais naming ipaliwanag ang masalimuot na ebidensiya nang hindi binabago ang tunay nitong kahulugan. Nangangailangan ito ng maingat na pagpapahayag, malinaw na biswalisasyon ng datos at paggalang sa mga mambabasa. Dapat gawing mas malinaw ng payak na pagpapaliwanag ang katotohanan, hindi bawasan ang pagiging masalimuot nito.

Ipinakikita ng pangalang Arkipelago kung paano namin tinitingnan ang kalagayan ng impormasyon. Madalas na magkakahiwalay ang mahahalagang datos, na nakakalat sa iba't ibang ahensiya, larangan ng pag-aaral, komunidad at plataporma. Layunin naming pag-ugnayin ang mga ito habang pinananatili ang orihinal na konteksto ng bawat isa. Pinagsasama-sama namin ang mga pinagmumulan ng impormasyon, sinusuri ang pagiging maaasahan ng mga ito at tinutulungan ang mga tao na makita ang mas malawak na larawan nang hindi kunwaring nasagot na ang lahat ng tanong.

Hindi maaaring hingin na lamang ang tiwala. Kailangang paghirapan ito sa pamamagitan ng paulit-ulit na pagpapakita ng pagiging bukas, mahigpit na pagsunod sa mga pamantayan at katapatan. Hindi namin inaasahang tatanggapin ng publiko ang isang konklusyon dahil lamang inilahad ito ng isang analyst o ipinakita sa isang maayos na dashboard. Nais naming sapat na maunawaan ng mga tao ang ebidensiya upang masuri nila ito, magamit at panagutin kami sa aming mga ginagawa.

Hindi awtomatikong nagbubunga ng lipunang higit na nakaaalam ang pagkakaroon ng mas maraming datos. Mangangailangan ito ng mga institusyong handang unahin ang integridad kaysa sa kaginhawahan at ang kalinawan kaysa sa panghihikayat.

Itinatag ang Arkipelago Analytics para sa layuning ito: protektahan ang datos, isulong ang mapagkakatiwalaang data science at tiyaking nakararating sa publiko ang impormasyong maaasahan. Sa panahong pinagtatalunan ang mga katotohanan at marupok ang tiwala, hindi lamang isang prinsipyo ang pagiging bukas at malinaw. Isa itong serbisyong pampubliko.

Si Atty. Anna Mae Yu Lamentillo ang Chief Technology Officer ng Paraluman News at ang nagtatag ng Arkipelago Analytics, Build Initiative Foundation at Night Owl AI.