Aral mula sa Ukraine: Ang katatagan ng newsroom ang nagbibigay-buhay sa kalayaan sa pamamahayag

Nasunog ang humigit-kumulang 80 porsiyento ng inilimbag na kopya ng isang lokal na pahayagang Ukrainian sa isang pag-atake ng Russia. Wasak na rin ang newsroom nito. Gayunman, kinailangan pa rin ng pahayagan na makarating sa mga mambabasa nito.

Ang Mezhivskyi Meridian ay nagsisilbi sa komunidad ng Mezhiv sa rehiyon ng Dnipropetrovs’k sa Ukraine, na nasa layong humigit-kumulang 20 kilometro mula sa frontline. Nagkawatak-watak ang komunidad dahil sa digmaan. Karamihan sa mga residente ay umalis. May ilan namang nananatili sa kabila ng tuluy-tuloy na mga pag-atake.

Wasak ang tanggapan ng pahayagan, ngunit nagpatuloy ang mga mamamahayag sa paglalathala at paghahatid ng diyaryo sa mga taong nananatili sa Mezhova at sa mga lumipat sa ibang lugar.

Nang masira sa pag-atake ang malaking bahagi ng pinakabagong print run, tumulong ang aming asosasyon at mga international partner upang muling mailimbag ang pahayagan. Kalaunan, nakarating ang mga muling inilimbag na kopya sa mga mambabasa nito. Nakakita ako ng video ng mga taong tumatanggap ng mga kopya. Hindi lamang nila kinukuha ang balita. Hawak nila ang isang bagay na nag-uugnay sa kanila sa kanilang tahanan.

Para sa marami, hindi na umiiral ang kanilang tahanan sa dating anyo nito bago ang digmaan. Dala ng pahayagan ang mga pangalan ng kanilang mga kapitbahay, mga pamilyar na lansangan, mga kuwento mula sa kanilang komunidad at alaala ng isang ordinaryong buhay.

Mahigit dalawang dekada na akong nakikipagtulungan sa mga independent regional media sa Ukraine. Bago ang malawakang pagsalakay, malaking bahagi ng aming trabaho ang pagtulong sa mga lokal na organisasyon ng pamamahayag na maging mas matatag at mas sustainable.

Binago ng digmaan ang tanong. Naging: paano natin sila mapananatiling gumagana? Ang aming papel ay iugnay ang mga agarang pangangailangan sa mga partner na makatutugon dito, at gawing isang gumaganang network ang mga indibidwal na pagkilos ng suporta.

Nagbahaginan ang mga newsroom sa Ukraine ng kagamitan, mga contact at solusyon. Nagbigay naman ang mga international partner ng emergency support, teknolohiya at kaalaman. Sama-sama naming tinulungan ang mga media organization na magpatuloy sa trabaho kahit nawala ang kanilang mga tanggapan, kuryente, komunikasyon o pinagkukunan ng kita.

Ngayon, muli na namang nagbabago ang tanong: paano natin gagawing katatagang maibabahagi sa iba ang mga natutuhan natin? Nanindigan ang international media community kasama ng mga Ukrainian newsroom noong pinakakailangan namin ang suporta.

Nakatulong ang suportang iyon upang makaligtas at magpatuloy sa paglilingkod sa kanilang mga komunidad ang independent media. Ngunit hindi lamang kami tumatanggap ng pakikiisa. May maiaambag din kami sa mga partnership na ito: ang kaalaman at karanasang pinaghirapan naming makuha sa pagpapatuloy ng pamamahayag kapag nabibigo ang mga karaniwang sistema.

Isipin ang inyong newsroom ngayon. Ano ang mangyayari kung biglang mawalan ng kuryente? Isang oras? Isang araw? Ilang araw? Alam ba ng inyong team kung ano ang gagawin? Magagawa ba ninyong magpatuloy sa paglalathala nang hindi nagpapanik?

Alam namin kung ano ang ibig sabihin nito. Kinailangan naming matuto. Natutuhan namin kung paano magtrabaho sa gitna ng matagal na brownout, kung paano mapanatili ang komunikasyon kapag bumibigay ang imprastraktura, kung paano protektahan ang data at kagamitan, kung paano mag-organisa ng mga backup system at kung paano panatilihing gumagana ang isang newsroom kapag hindi na ligtas ang pisikal nitong tanggapan.

Isang lokal na pahayagan sa Odesa ang naglathala ng ika-1,000 nitong edisyon habang walang kuryente, walang heating at nagtatrabaho sa dilim. Nasa library ko pa rin ang pahayagang iyon. Ipinapaalala nito sa akin na ang katatagan ay hindi isang abstraktong katangian. Isa itong serye ng mga praktikal na desisyong ginagawa ng mga taong alam na naghihintay ang kanilang mga mambabasa.

Hindi dapat kailangang matutuhan ng alinmang newsroom ang mga aral na ito sa ganito kahirap na paraan. At hindi rin dapat hintayin ng mundo ang isa pang digmaan bago matutuhan kung paano maaaring magpatuloy ang mga newsroom sa gitna ng krisis at pagkaantala.

Ang mga natutuhan namin sa Ukraine ay maaaring hindi manatili sa Ukraine. Ang mahalagang aral ay hindi lamang na kailangang maging mas matatag ang mga newsroom. Ang katatagan ay dapat maging kakayahang pinaghahatian, hindi responsibilidad ng isang newsroom lamang.

Hindi kayang buuin ng isang maliit na regional newsroom nang mag-isa ang lahat ng security system, backup operation, technical solution o emergency capacity na kailangan nito. Ngunit kayang bigyan ng isang network ng mga organisasyon ng pamamahayag ang mga indibidwal na newsroom ng mga kakayahang hindi nila kayang buuin nang mag-isa.

Ang isang backup printer ay maaaring kasinghalaga ng isang grant, habang ang isang security protocol na pinaghahatian ay maaaring kasinghalaga ng kagamitan. Binago ng karanasang ito ang pananaw ko sa papel ng mga media association at international network.

Hindi lamang sa pamamahagi ng resources nakasalalay ang kanilang halaga. Mahalaga rin ang kanilang kakayahang pag-ugnayin ang mga tao, kaalaman at kakayahan bago maging lubhang kritikal ang mga ugnayang ito dahil sa isang krisis.

Ganito ko nauunawaan ang media solidarity: hindi bilang kawanggawa, kundi bilang isang sistemang nagpapadaloy ng karanasan, resources at responsibilidad sa magkabilang direksiyon. Nakatanggap kami ng suporta noong kailangan namin ito. Ngayon, maaari naming ibahagi ang aming mga natutuhan.

May mas malawak na dahilan upang gawin ito. Kapag nawala ang isang lokal na newsroom, hindi lamang isa pang media business ang nawawala sa isang komunidad. Maaari ring mawala ang mga taong nakakakilala sa mga lansangan nito, mga institusyon, problema at mga residente. Sa panahon ng krisis, ang lokal na kaalamang ito ay maaaring maging kasinghalaga ng mismong balita.

Usapin din ito ng press freedom. Madalas nating inilalarawan ang kalayaan sa pamamahayag bilang karapatang mag-ulat, maglathala at magsalita nang walang panghihimasok. Ngunit kakaunti ang saysay ng kalayaang maglathala kung nawala naman sa isang newsroom ang kakayahang maglathala.

Sa panahon ng krisis, nagiging usapin ng kakayahan ang press freedom: Kaya bang magpatuloy ng mga mamamahayag sa pag-uulat kapag wasak ang kanilang tanggapan, wala ang kuryente, bumagsak ang kanilang kita o lumikas ang kanilang komunidad? Kaya hindi hiwalay ang newsroom resilience sa press freedom.

Isa ito sa mga kundisyong nagbibigay ng tunay na kahulugan sa kalayaan sa pamamahayag.

Alam ko rin ang kahulugan ng solidarity sa mas personal na paraan. Sa mga unang araw ng malawakang pagsalakay, inililikas ko ang aking mga anak mula sa lugar malapit sa Kyiv, kung saan nagsimula na ang mga pagsabog.

Nakarating kami sa Vinnytsia, kung saan pinakain ako at ang aking mga anak ng isang lokal na publisher na nagngangalang Oleksander ng isang mangkok ng borscht. Naaalala ko pa rin ang lasa nito.

Noong panahong iyon, hindi ko iniisip ang tungkol sa media partnerships o resilience. Ang iniisip ko ay kung paano madadala ang aking mga anak sa isang ligtas na lugar. Makalipas ang ilang taon, naiisip ko pa rin ang mangkok ng borscht na iyon kapag iniisip ko kung ano talaga ang ibig sabihin ng solidarity sa pagitan ng mga tao - at sa pagitan ng mga organisasyon ng pamamahayag.

Madalas nating pinag-uusapan ang solidarity batay sa pondo, kagamitan at institutional partnerships. Mahalaga ang mga ito. Ngunit sa pinakapuso nito, simple lamang ang solidarity: kapag may taong nangangailangan, sinisiguro mong hindi siya nag-iisa.

Iyon ang natanggap namin mula sa international media community. Iyon din ang ibinigay ng mga Ukrainian media sa isa’t isa. At iyon ang maaari na naming ipasa sa iba.

Kinailangan naming matutuhan ang mga aral na ito sa pinakamahirap na paraan. Ang pagbabahagi ng mga ito ay isang paraan upang matiyak na hindi na kailangang pagdaanan ng iba ang parehong hirap.

Si Oksana Brovko ay CEO ng Association of Independent Regional Press Publishers of Ukraine.

Ibinabahagi ang artikulong ito bilang bahagi ng World News Day, isang pandaigdigang kampanyang nagbibigay-diin sa mahalagang papel ng pamamahayag sa pagbibigay ng mga katotohanan at malinaw na pag-unawa.

Ang opinion piece na ito ay isinulat bilang bahagi ng World News Day campaign, isang pandaigdigang kampanyang nagbibigay-diin sa mahalagang papel ng pamamahayag sa pagbibigay ng mga katotohanan at malinaw na pag-unawa.

Dapat panatilihin ng mga muling maglalathala ang talata sa itaas at kilalanin ang orihinal na may-akda.

Malayang muling ilathala nang buo at malayang isalin, basta’t tapat na naipapahayag ng salin ang orihinal at hindi binabago ang kahulugan o nilalaman nito. Pinahihintulutan ang maliliit na pagbabago para sa haba o house style sa parehong batayan. Kung maaari, maglagay ng link pabalik sa World News Day (worldnewsday.org).