Ang Runway ay para sa Lahat

Sa unang pagkakataong lumakad ako sa isang runway, dama ko ang karaniwang pananabik: ang mga ilaw, musika, kamera, at ang pananahimik ng mga manonood habang hinihintay kung ano ang kanilang masasaksihan. Pero sa likod ng karangyaan, may mas malalim na kahulugan ang sandaling iyon.

Bilang isang taong may kapansanan, alam kong hindi lang basta damit ang suot ko. Bitbit ko rin ang mga taon ng mga paniniwalang nagtatakda kung aling mga katawan ang may lugar sa mundo ng fashion at kung alin ang inaasahang manatiling hindi nakikita.

Ang paglahok ko sa Ukraine Fashion Week at London Fashion Week ay naghatid sa akin ng ilan sa pinakamasasayang sandali ng aking buhay. May kakaibang saya sa likha ng isang designer na nakakakita ng mga posibilidad sa halip na mga limitasyon.

Masaya ring makasama sa backstage ang mga modelong may iba’t ibang lahi, edad, pangangatawan, kasarian, at kakayahan. At may kakaibang tuwa sa marinig mula sa isang tao pagkatapos ng palabas ang mga salitang, “Nakita kita, at sa unang pagkakataon, naisip kong kaya ko ring mapabilang diyan.”

Mahalaga ang mga salitang iyon dahil hindi lamang simbolikong representasyon ang mahalaga. Malaki ang papel ng fashion sa paghubog ng mga kuwento ng lipunan tungkol sa kagandahan, kumpiyansa sa sarili, tagumpay, at pagnanasa. Kapag wala ang mga taong may kapansanan sa mga kampanya, fashion show, magasin, at mga pangkat na lumilikha ng disenyo, lalo lamang tumitibay ang tahimik na mensaheng hindi tayo kabilang sa mga kuwentong iyon.

Kapag inilalarawan naman tayo bilang inspirasyon lamang, nababawasan din ang pagkilala sa ating pagkatao. Ang tunay na inklusibidad ay nagbibigay sa atin ng kalayaang maging elegante, ambisyoso, mapang-akit, komplikado, nakatatawa, at ordinaryong tao—gaya ng iba.

Sa runway, hindi nawawala ang aking kapansanan, at ayaw kong mawala ito. Bahagi ito ng kung sino ako at kung paano ko nararanasan ang mundo. Ang nagbabago ay ang pananaw ng mga tao rito.

Sa ilalim ng mga ilaw, ang katawang maaaring titigan sa lansangan ay nagiging katawang nakakakuha ng atensiyon sa sarili nitong paraan at ayon sa sarili nitong pamantayan. Makapangyarihan ang pagbabagong iyon, pero hindi ito dapat maging pambihirang pangyayari. Hindi dapat ituring ang mga modelong may kapansanan bilang panandaliang pahayag ng isang season o pambihirang eksepsiyon na dapat hangaan dahil sa kanilang katapangan. Dapat maging likas na bahagi ng pang-araw-araw na pagpapakita ng fashion ang aming presensiya.

Lalong nagiging malikhain at masalimuot ang fashion kapag kinikilala nito ang pagkakaiba-iba. Mas nagiging makabuluhan ang disenyo kapag isinasaalang-alang kung paano manamit, kumilos, umupo, magsara ng damit, at makaramdam ang mga taong may iba’t ibang pangangatawan.

Hindi kailangang magmukhang klinikal o tila humihingi ng paumanhin ang mga disenyong iniangkop sa pangangailangan ng mga taong may kapansanan. Maaari pa rin itong maging elegante, makabago, at kaakit-akit.

Ang mga magnetikong pangsara ng damit, mga disenyong maaaring iakma sa iba’t ibang pangangatawan, at mga sapatos na madaling gamitin ng mga taong may kapansanan ay maaaring maging praktikal habang nagpapahayag pa rin ng personalidad. Hindi hadlang sa pagkamalikhain ang inklusibidad. Isa itong pagkakataong palawakin pa ang mga posibilidad nito.

Ipinagunita rin sa akin ng mga karanasan ko sa Germany at London na may natatanging kahulugan ang representasyon sa panahon ng mga pagsubok. Maaaring magmukhang mababaw ang fashion kung ihahambing sa digmaan, hindi pagkakapantay-pantay, o personal na paghihirap. Gayunman, bahagi ng pagkakakilanlan at dignidad ng tao ang pananamit.

Ang sama-samang pagtitipon, paglikha, at pagpapakita ng sarili sa publiko ay maaari nang maging anyo ng katatagan sa gitna ng mga pagsubok. Sa mga runway na iyon, nadama kong bahagi ako ng isang komunidad na naniniwalang kayang manatili ng kagandahan sa kabila ng kawalan ng katiyakan, at may puwang pa rin ang imahinasyon sa mundong puno ng hamon.

Siyempre, hindi kayang baguhin ng isang modelo sa iisang runway ang buong industriya. Nakadepende ang pag-unlad sa kung sino ang kinukuha sa trabaho, sino ang itinataas sa mas mataas na posisyon, sino ang nagpapasya, kaninong mga kuwento ang kinukunan ng larawan, at kung may sapat na aksesibilidad sa likod ng kamera, hindi lamang sa harap nito.

Dapat umabot ang inklusibidad sa pagpili ng mga modelo, fitting, mga lugar na pinagdarausan ng mga palabas, transportasyon, mga kontrata, at mga posisyon sa pamumuno.

Gayunman, pinanghahawakan ko ang saya ng mga karanasang ito. Bawat runway ay nagbibigay ng sulyap sa kung ano ang kayang maging fashion kapag bukas ito sa buong lawak ng karanasan ng tao.

Ayaw kong palakpakan ako dahil nalampasan ko ang mga limitasyon ng sarili kong katawan. Gusto kong kilalanin ako dahil ang katawan ko, tulad ng katawan ng bawat isa, ay kayang magpahayag ng kagandahan, personalidad, at sining.

Kaya mahalaga ang bawat desisyon sa pagpili ng mga modelo. Maaari nitong isara ang isang pintuang matagal nang nakasanayang manatiling sarado, o magbukas ng bagong pagkakataon para sa susunod na henerasyon—upang makapasok sila sa mundo ng fashion nang hindi kailangang humingi muna ng pahintulot para lubos na mapabilang.

Kapag mas marami sa atin ang nakikita sa fashion, hindi lamang ang mga imaheng ipinapakita nito ang nagbabago. Nagbabago rin kung sino ang nabibigyan ng pagkakataong mangarap.

Si Paulina Porwollik ay isang kontemporaryong mananayaw, koreograpo, modelo, edukador, konsultant sa inklusibidad, at aktibista para sa mga karapatan ng mga taong may kapansanan na nakabase sa London. Itinataguyod niya ang mas malawak na representasyon ng mga taong may pagkakaiba sa mga biyas sa larangan ng sining. Saklaw ng kanyang trabaho ang United Kingdom, Europa, at iba’t ibang internasyonal na plataporma, kung saan pinagsasama niya ang pagtatanghal, adbokasiya, at konsultasyon upang itaguyod ang mga karapatan ng mga taong may kapansanan at ang pantay na akses sa mga oportunidad.

Mula nang bumisita siya sa Pilipinas noong 2024, bumubuo na rin siya ng mga proyektong nakatuon sa pangangalaga sa karagatan, rehabilitasyon ng mga coral reef, at ekoturismo katuwang ang Build Initiative Foundation Inc.

Paalala: Ang mga opinyong ipinahayag sa artikulong ito ay pagmamay-ari ng may-akda at hindi kumakatawan sa mga pananaw ng Paraluman News.