Ang mga itinuro sa akin ng mga anak ko na babae, isang imbestigasyon sa sentral na bangko, at isang kahon ng watermelon gum

Sa loob ng ilang buwan noong 2020, natabunan ng isang malaking mapa ang aming dining table. Nakasaad dito ang mga kumpanyang konektado kay Riad Salameh, ang gobernador noon ng sentral na bangko ng Lebanon.

Ilang buwan na naming iniimbestigahan si Salameh, at malinaw na sa amin noon na nagmamay-ari siya ng hindi bababa sa dalawang dosenang kumpanya, na marami sa mga ito ay nakatago sa likod ng mga pangalang walang ibig sabihin sa sinuman kundi sa amin.

Mga 14 anyos noon ang panganay kong anak na si Yasma; mahigit isang taon naman ang tanda niya sa kapatid niyang si Mia. Kapag nagtatanong sila kung para saan ang mapa, sinasabi kong para sa trabaho. Nang maglaon lamang, nang unti-unti nang nabubuo ang imbestigasyon, naipaliwanag ko sa kanila at sa kanilang mga kaibigan ang mas pinasimpleng bersiyon ng kuwento.

Mahalaga ito sa kanila.

Matapos ang ilang buwang pagtatrabaho, inilathala namin ang una naming imbestigasyon tungkol kay Salameh noong Agosto 10, 2020—wala pang isang linggo matapos ang pagsabog sa daungan ng Beirut, isa sa pinakamalalaking pagsabog na hindi nukleyar sa modernong kasaysayan, na ikinamatay ng mahigit 200 katao at sumira sa malalawak na bahagi ng lungsod.

Tulad ng maraming kaedad nila, bata pa lamang at nasa stroller ay sumasama na sa mga protesta ang aking mga anak na babae. Ngayon, muli silang nasa lansangan, ngunit nakatayo na sa sarili nilang mga paa, nananawagan ng pananagutan at katarungan. Hindi tulad namin, wala silang alaala sa digmaang sibil. Hindi sila natinag pagdating sa kanilang mga karapatan. Tahasan nilang tinanggihan ang mga za’im—mga pinunong sektaryo.

Sa mga araw na maaaring manatili na lang ako sa kama dahil sa pagod, ang kaalaman na may susunod sa laban na ito pagkatapos namin ang nagtulak sa akin na ibigay pa rin ang aking buong makakaya.

Kaya labis akong nadismaya—at kasabay nito’y mas luminaw sa akin ang isang bagay—nang malaman ko ang reaksiyon ng sarili kong mga anak sa una naming artikulo tungkol kay Salameh: “Gustong-gusto namin ang mga kuwento kapag ikinukuwento mo sa amin. Pero hindi kapag inilalathala ninyo sa Daraj (We love the stories the way you tell them to us. Just not the way you publish them in Daraj).”

Ipinakita sa una naming imbestigasyon na habang mahigit isang milyong depositor sa Lebanon ang nawalan ng access sa kanilang pera, protektado naman ang sariling yaman ng gobernador sa mga bank account at ari-arian sa iba’t ibang bahagi ng Europe. Sa mga sumunod na serye ng ulat, natuklasan ang mga ebidensya na tumutukoy sa pinalalang money laundering, iligal na pagpapayaman at mga conflict of interest.

Nakasaad sa unang pahina ng case file ng French investigating judge na binuksan ang imbestigasyon kasunod ng mga ulat ng Daraj at OCCRP. Mula noon, na-freeze o nasamsam ang mga asset na konektado kay Salameh sa anim na bansang Europeo, at ngayon ay muli nang nakadetine ang dating gobernador, kinasuhan at nahaharap sa mga kaso sa Lebanon at sa ibang bansa. Itinanggi niya ang anumang maling ginawa, at kailangan ngayon na umusad ang proseso ng hudikatura.

Hindi ko ito sinasabi upang angkinin ang buong kredito sa mga sumunod na pangyayari. Maraming imbestigador, abogado at mamamahayag ang nagpatuloy sa gawaing ito. Ngunit patunay ito na ang isang gawaing nagsimula sa dining table ay maaaring mapunta sa case file ng isang hukom—at ang ebidensya ay maaaring humantong sa aktuwal na mga kahihinatnan.

Pamilyar ang mga investigative journalist, at tinatanggap nila, ang posibilidad na kung minsan ay iilang mambabasa lamang ang pinagtatrabahuhan nila. Kung minsan, sapat na ang isang mambabasa. Sa kasong ito, si Aude Buresi ang mambabasang iyon, ang French investigating judge na nagbukas ng kanyang case file batay sa aming mga ulat.

Gayunman, nang maunawaan ng sarili kong mga anak—na ilang buwan ding kumakain ng tanghalian sa sofa dahil nagkaroon ng mas mahalagang gamit ang aming mesa—kung bakit mahalaga ang imbestigasyon ngunit ayaw nilang basahin ito sa paraan kung paano namin ito inilathala, napagtanto naming may problema kami.

Pagsapit ng 2025, labinlimang kaso na ang isinampa laban sa amin at nagtatrabaho kami sa isang mainstream media ecosystem na malaki ang impluwensiya ng sentral na bangko at ng mismong mga bangkong dapat nitong sinusuri. Ipinakita ng aming mga ulat na ang ilan sa mga CEO ng mga bangkong iyon ay naging business partners ng gobernador nang mahigit isang dekada.

Maraming anyo ang naging tanong, ngunit nanatiling simple ang sagot. Hindi sapat ang paggawa ng pamamahayag kung nabigo naman tayong ipamahagi ito. At ang distribution ay hindi lamang nangangahulugan ng pag-publish ng isang link. Nangangahulugan itong paghahanap ng mga paraan upang makapaglakbay ang pamamahayag patungo sa mga tao.

Gustong isipin ng masigasig na mamamahayag sa akin na dapat kalahati lamang nito ang aking pagtuunan. Ngunit bilang CEO ng independent media outlet na itinatag ko kasama ng aking mga kaibigan at kapwa mamamahayag, responsibilidad kong bigyang-pansin ang ikalawang bahagi.

Iyan mismo ang nasa isip ko nang, sa hapunan kasama si Mia at ang kanyang mga kaibigan noong nakaraang linggo, ipinresenta ko ang bago kong business model gamit ang isang maliit na kahon ng watermelon gum.

Babalikan ko iyan. Pero bago ang lahat, ilang konteksto muna. Noong 2016, sinimulan naming buuin ng aking mga co-founder ang Daraj, na inilunsad namin makalipas ang isang taon. Tinawag namin itong Daraj—Arabic para sa isang hagdan o sunod-sunod na baitang—dahil pakiramdam namin ay nasa malalim kaming hukay at kailangan namin ng tutulong sa aming makaahon, isang hakbang bawat pagkakataon.

The Third Story ang aming tagline dahil nababahala kami sa matinding polarisasyon sa paligid namin. Simple ang aming panawagan sa pagkilos, at hindi ito metapora: gawin natin ito o mamamatay tayo. Pakiramdam noon ay usapin ito ng mismong pag-iral.

Makalipas ang isang dekada, totoo na ang Daraj. Nakahanap ito ng mga mambabasa at pagkilala na higit pa sa Lebanon. Malaki ang ipinagbago namin—ngunit mas mabilis, at sa mas nakakatakot na paraan, ang pagbabago sa mundong nakapaligid sa amin.

Mas nakakatakot ito hindi lamang dahil sa pag-usbong ng populismo, maling impormasyon at karahasan, kundi dahil sa isang bagay na nasa ilalim ng lahat ng ito: ang napakalaking pagkawala ng iisang batayang pinaghahanguan ng katotohanan.

Bilang isang taong mahilig magbasa at nagpapahalaga sa kasaysayan, nauunawaan ko ang ating pinagdaraanan bilang isang transisyon—isang mundong nagwawakas bago pa maisilang ang panibago. Bilang isang realist utopian, gusto kong maniwala na kalaunan ay nakakahanap ang mga lipunan ng paraan upang itama ang kanilang sarili. Ngunit hindi awtomatikong nangyayari ang pagwawasto. Nangyayari lamang ito dahil may mga taong tumatangging umupo na lang at maghintay.

Anuman ang sumunod na yugto, para sa ating mga lipunan, industriya at mundong pinagsasaluhan natin, huhubugin ito ng mga taong nananatiling naniniwala sa pampublikong interes at handang kumilos ngayon.

Kung minsan, tila kasama rito ang pagbebenta ng chewing gum. Narito ang tingin kong tunay na nagbago sa loob ng sampung taon na ito.

Ang pagkakahati ay hindi na lamang Global South laban sa Global North. Hindi na rin ito simpleng kaliwa laban sa kanan, pagkakahating batay sa henerasyon, o konserbatibo laban sa liberal.

May iisang bagay na pinagkapareho ang lahat ng mga paghahating iyon: dalawang panig na hindi nagkakasundo kung ano ang dapat gawin, ngunit kahit paano ay nagkakasundo sa kung ano ang totoo—kung ano ang nangyari, ano ang mga katotohanan, at ano ang maituturing na ebidensiya. Ang mismong pagkakaparehong iyon ang ngayon ay gumuho.

Hindi ito tungkol sa isang bagong panig na pumapalit sa mga dati. Ito ay pagkawala ng mismong bagay na pinag-aawayan noon ng lahat ng panig. Kaya mas mahalaga ngayon ang The Third Story—ang ikatlong lugar, ikatlong boses, ikatlong opsyon—kaysa noong sinimulan namin ito, hindi mas kaunti.

Sampung taon na ang nakalipas, nangangahulugan itong tumangging pumanig sa Saudi Arabia o Iran. Nangangahulugan itong tumangging sumunod sa mga political financier o matatandang pamilya sa halip na sa publiko na aming pinagsisilbihan. Mahirap na at makitid na espasyo iyon upang panindigan. Ngunit kahit paano, may malinaw itong pangalan.

Ngayon, mas malaki at mas mahirap ang kahulugan ng The Third Story. Nangangahulugan itong igiit na mayroon pa ring isang espasyo sa labas ng mga pagkakahating ito: isang lugar kung saan posible pa rin ang pag-uusap kapag ang mismong pagkakahati ay tila ginagawang imposible ang pag-uusap tungkol sa anumang bagay.

Hindi ko ito sinasabi bilang pag-angkin sa pagiging neutral. Hindi ako kailanman naniwala sa pananaw na nagmumula sa kawalan, at hindi ko rin iniisip na pinagkakatiwalaan ito ng mga mambabasa.

Sinasabi ko ito bilang isang bagay na unti-unti naming pinaghirapan at pinatunayan sa loob ng sampung taon: sa pamamagitan ng mga imbestigasyong sumakop sa mga dining table; sa pamamagitan ng mga anak na babae na nagsabing mahalaga ang kuwento ngunit hindi nakarating sa kanila ang paraan ng pagkukuwento namin; at sa bawat araw na iginiit naming ang una naming responsibilidad ay ang publiko na aming pinagsisilbihan, at ang aming katapatan ay sa aming pamamahayag at sa aming audience.

Na nagbabalik sa akin sa chewing gum.

Noong nakaraang linggo, isinama ko sa hapunan si Mia at ang kanyang mga kaibigan—na pawang nag-aaral ng business—at hiniling kong tulungan nila akong pag-isipan kung paano natin maaabot ang mga batang audience hindi lamang upang mapunta sila sa Daraj, kundi upang magkaroon sila ng tunay na ugnayan dito.

Sa lahat ng sinabi noong gabing iyon, dalawang komento ang tumama sa pinakabuod ng usapin. “Huwag ninyong ipagpalagay na ayaw ko ng kaalaman dahil lang ayaw kong magbasa ng artikulo (Don’t assume I don’t want knowledge just because I don’t want to read an article).”

At nang tanungin ko sila kung gusto ba nilang makarinig mula sa mga beteranong mamamahayag: “Bakit ako makikinig sa mga kuwento mula sa isang taong mas bata sa akin—isang taong alam kong hindi pa nabubuhay nang sapat (Why would I listen to stories from someone younger than me – someone I know hasn’t lived?)”

Hindi nila tinatanggihan ang pamamahayag. Hindi nila tinatanggihan ang kaalaman, awtoridad o karanasan. Tinatanggihan nila ang palagay na ang isang artikulo lamang ang lehitimong lalagyan ng kaalaman, o na ang pag-abot sa mga nakababatang audience ay nangangailangan sa mga mamamahayag na gayahin sila.

Gusto nila ang kuwento. Gusto nilang makarinig mula sa mga taong mas maraming alam kaysa sa kanila. Gusto lamang nilang iba ang paraan ng pag-abot ng kuwento sa kanila.

Maaga noong araw na iyon, nakakita ako ng isang maliit na kulay rosas na kahon ng gum na may disenyo ng pakwan, at naisip ko: magandang produkto ito. Tatlong euro para sa 30 maliliit na piraso—nakakataas-presyo para sa chewing gum, ngunit marahil ay hindi ganoon kamahal para sa isang bagay na binibili ng mga tao dahil gusto nilang suportahan ang isang adbokasiya.

Nang iharap ko ang ideya, parang nabaliw sa saya ang aking mga batang bisita na pawang mahuhusay. Sunod-sunod na dumating sa akin ang lahat ng argumentong maaaring ilabas ng isang marketing school: Hindi mo maaaring ilagay sa alanganin ang positioning mo. Product placement ito. Kailangan mo ng mas matibay na selling points. At iba pa.

Naging isa ito sa pinakamainit—at pinakamasayang—hapunang pinagsaluhan ko kasama ang aking anak at ang kanyang mga kaibigan sa mahabang panahon.

Nang masabi na nila ang lahat ng gusto nilang sabihin, huminga ako nang malalim at sinabi sa kanila na noong lumalaki ako, madalas kaming paalalahanan ng aming mga magulang na kung hindi kami magsisikap mag-aral at magtagumpay, hahantong kami sa pagbebenta ng chewing gum sa kalsada. Noon, ang mga nagtitinda ng gum at kaak—tinapay na may linga—sa mga kanto ng Beirut ay, depende sa iyong tatanungin, maaaring mga pulubi o mga intelligence agent.

Gayunman, may saysay sa akin ang gum ngayon kung magiging isa lamang itong maliit na bahagi ng mas malawak na network: isang bagay na ibinebenta sa mga bookstore at coffee shop kung saan nagtitipon ang aming audience, na nagbibigay sa mga gustong sumuporta sa pamamahayag ng isang bagay na maaari nilang mahawakan kapalit ng kanilang suporta.

Maaari ring magkaroon ng mga libro, card game at iba pang produkto. Ngunit maaaring gum—o mga postcard—ang pinakasimpleng simula. Ito ang pinakabuod: ang pagbebenta ng chewing gum ang maaaring maging pinakamagandang business idea na naisip ko para maisalba ang aking pamamahayag.

Habang nagsasalita ako, nakinig ang aking mga bisita. “Alam mo (You see),” sabi ng isa sa kanila. “Iyan ang kuwento na dapat sinabi mo sa amin mula pa sa simula (That is the story you should have told us from the beginning).” Pagsapit ng pagtatapos ng hapunan, mayroon na kaming mga ideyang mula sa mga produktong nagkakahalaga ng tatlong dolyar hanggang sa mga partnership na nagkakahalaga ng 30,000 dolyar—at nangako silang babalik na may mas maayos na disenyo ng mga produkto.

Ang sigla nila noong gabing iyon ang nagbigay sa akin ng parehong lakas na nagtulak sa akin noong mga araw na handa na akong sumuko. Sinasabi ko ito bilang isang Gen X na ina ng dalawang Gen Z na anak na babae, at bilang CEO ng isang batang newsroom kung saan ang pagkakaiba ng mga henerasyon ay maaaring nakakainis ngunit kapana-panabik din.

Iyan ang distansiyang tinatahak namin ngayon: sa pagitan ng isang eksistensiyal na “gawin natin ito o mamamatay tayo (we do it or we die)” at isang henerasyong bihasa sa positioning at brand architecture na, sa kabila ng lahat ng iyon, ay nagpakita pa rin upang makipagtalo kung paano maipararating nang maayos ang kuwento.

Kahit gaano kainit ang naging pagtatalo, hindi talaga ito tungkol sa gum. Tungkol ito sa kung makaliligtas ba ang kuwento sa pakikisalamuha sa isang mundong hindi na nagkakasundo kung para saan ba talaga ang isang kuwento.

Tama ang aking magagandang bisita. Ang ayaw magbasa ng artikulo ay hindi nangangahulugang ayaw ng kaalaman. Hindi nais ng mga kabataan na alisin sa pamamahayag ang karanasan at awtoridad. Gusto nilang tigilan namin ang pagkakapalit ng anyo sa mismong layunin.

Hindi ko alam kung ano mismo ang magiging hitsura ng susunod na sampung taon ng Daraj. Ngunit alam kong hindi ang paghihintay na itama ng mundo ang sarili nito ang sagot. Ang pinagsisikapan ko ngayon ay matutuhan ang business side ng aming industriya at alamin kung paano bumuo ng isang shared infrastructure na magpapahintulot sa aming pamamahayag na makalipad, kahit nangangahulugan itong napupuno na ang araw-araw kong buhay ng mga acronym na dati kong kinamumuhian, gaya ng KPIs at ROI, at mga salitang dati kong ayaw banggitin, gaya ng growth at scale.

Bilang correspondent, ni hindi ko nga pinupunan ang sarili kong expense sheet dahil ang gusto ko lamang pagtuunan ay pamamahayag. Nagulat ako sa sarili ko kung gaano ko ine-enjoy ang bago kong papel.

Sa pagtingin ko mula sa maliit na newsroom na sinimulan naming buuin sampung taon na ang nakalipas, sa unang pagkakataon sa aking karera ay nakikita ko ang isang kalamangan—maging isang head start—dahil alam na alam ko kung ano ang nakataya.

Alam ko kung ano ang hitsura ng isang lipunang walang matatag na pamamahayag. Hindi ko na kailangang isipin ito. Buong buhay ko itong naranasan: lumaki sa gitna ng digmaang sibil, nag-uulat tungkol sa mga laban para sa reporma na paulit-ulit na nabibigo, at ngayon ay nakikipaglaban upang protektahan kung anuman ang natitirang pagkakaparehong pinagbabatayan natin.

Nakikipaglaban ako para sa pamamahayag hindi lamang bilang isang prinsipyo, kundi bilang isang batayang sanggunian—at bilang paalala na gaano man kalalim ang maging pagkakahati, nasa mga pag-uusap na maaari pa rin nating gawin sa isa’t isa ang pag-asa.

Iyan ang laban na ipagpapatuloy ko, kahit nangangahulugan itong magbenta ng chewing gum upang maisalba ang aming newsroom.

Si Alia Ibrahim ay co-founder at CEO ng Daraj.com.

Ang opinion piece na ito ay kinomisyon bilang bahagi ng World News Day, isang pandaigdigang kampanya na nagbibigay-diin sa mahalagang papel ng pamamahayag sa pagbibigay ng mga katotohanan at kalinawan.

Dapat panatilihin ng mga muling maglalathala ang talatang nasa itaas at bigyang-kredito ang orihinal na may-akda.

Malayang muling ilathala nang buo at malayang isalin, basta’t tapat na naipapakita ng salin ang orihinal at hindi binabago ang kahulugan o nilalaman nito. Pinahihintulutan ang maliliit na pagbabago para sa haba o house style, sa parehong kondisyon. Kung maaari, maglagay ng link pabalik sa World News Day (worldnewsday.org).